Ecrire et lire l'alsacien

Ecrire l’alsacien du sud au nord facilement grâce à GRIMAL

capLeft

capRight

boxTopLeft

INFOS

boxTopRight

Le système graphique GRIMAL a été élaboré pour faciliter  le travail de déchiffrage aux personnes qui n’ont pas ou peu étudié l’allemand. C’est pour cette raison qu’il fait appel aux accents bien connus des francophones. Ce choix permet également de réduire le nombre de règles et de se familiariser plus rapidement avec la graphie...
© Patrick Grimm

boxBottomLeft

boxBottomRight

Le système GRIMAL   - Parler de Guebwiller, Colmar... - Proverbes

EXEMPLES

GRIMAL s’adapte aux différents parlers

Les exemples sont issus de trois parlers, à savoir :

  • un parler du secteur de Guebwiller
  • un parler du secteur de Colmar
  • un parler du secteur de l’Alsace du nord  

La traduction française reste volontairement proche du texte alsacien.

Rappel : les longues sont doublées. Dans la version V2, le < é > remplace le < î >.

Exemple représentatif d’un parler du secteur de Guebwiller

V1 

À trois heures j’ai été aujourd’hui à Mulhouse, mais je n’ai rencontré aucune fille et aucun ami.

Àm drèi bîn îch hît în Mîlhüüsa gséé, àwer îch hàn kè Maidla un kè Frénd àà-getroffa.
 

Exemple représentatif d’un parler d’un secteur de Colmar

V1

J’ai pris la décision d’avoir le moins possible d’exceptions.

Îch hàb mi entschîîda fér a so wénig Üs-nàhma wia nur mééglig za hàà.
 

Exemple représentatif d’un parler de l’Alsace du nord

V1

Je lis toujours tout, mais je m’en mêle le moins possible, car il s’agit avant tout de l’alémanique.

IIch lëës immer àlles, àwer mîsch mich so wéénig wie mééjlich enîn, dènn es hàndelt sich, vor àllem, ùm ‘s Àlemànische.
 

Explications détaillées pour l’exemple V1 d’un parler du secteur de Guebwiller

Rappel : le <î> accent ciconflexe se lit « é »

                                         1                                                                    3
Àm drèi bîn îch hît în Mîlhüüsa gséé, àwer îch hàn kè Maidla un kè Frénd àà-getroffa.

  1. Le <ü> est long, donc il faut le doubler pour marquer sa longueur
  2. Idem pour le <é>
  3. Idem pour le <à>

Par conséquent, toutes les autres voyelles sont brèves !

Texte écrit avec GRIMAL - Parler du secteur de Guebwiller

Extrait de "Das blaue Licht", un conte des frères Grimm

Àm Tààg druf îsch der Soldààt voor 's Gerîcht kumma, un obwohl àss er nix Bééses g'màcht hàt, hàt 'na der Rîchter zum Tood verurteilt. Wu si na àbgfiart han, hàt er der Kéénig g'frogt, ob er îhm noch a lètschda G'fàlla màcha känndigt. "Wàs fèr eina ?" frogt 'na der Kéénig. "Dàss îch ufem Waag noch a Pfiff ràuicha dèrf". "Dü kààsch drèi ràuicha", àntwortet der Kéénig, "àwer glàuib nît, àss îch der 's Lawa schank ". Do hoolt der Soldààt sini Pfiff üsa un zéndet si àm blàuia Liacht àà. Küüm han sîch a pààr Ràuich-Rîngala gebîlda, stéht scho a Manala mîtem a Bangala vor îhm un frogt "Wàs wénscht mi Herr ?". "Schlàg mer dia fàlscha Rîchter un Wachter tot, un verschoon oi der Kéénig nît, wu mîch so schlacht behàndelt hàt ".       
 

Proverbes alsaciens écrits avec GRIMAL

Léhr èbis, denoo kààsch èbis.

Apprends et tu sauras.

Hunger îsch der bèscht Koch.

La faim est le meilleur cuisinier.

Màch dins, Gott màcht sins.

Fait ton devoir, Dieu fait le sien.

S Gald régiart d’Walt.

L’argent régit le monde.

S hàt àlles a Ààfàng.

Tout a un commencement.

Wènn mer arnta wîll, müass mer oï saija.

Qui veut récolter doit semer.

Üüwung màcht der Meischter.

L’expérience fait le maître.

Vum a Béérabàuim kèijt kè Äpfel.

D’un poirier il ne tombe pas de pomme.

Àller Ààfàng îsch schwaar.

Tout début est difficile.

Pràwiara géht éwer schtudiara.

L’essai vaut mieux que l’étude.

A güat Gewîssa îsch a sànft Kopfakîssa.

La bonne conscience est un doux oreiller.

Mer soll nît gééga der Schtroom schwîmma.

Il ne faut pas nager contre le courant.

Mer soll nît der Tèifel àn d’Wând moola.

Il ne faut pas peindre le diable au mur.

Mer müass màcha, àss d’Kîrech îm Dorf blibt.

Il faut faire en sorte que l’église reste au milieu du village.

Der Bàuim müess mer biaga so làng, àss ar jung îsch.

Il faut ployer l’arbre tant qu’il est jeune.

D’Dorna un Dîschla stacha sehr, d’fàlscha Zunga noch viil mehr.

Épines et chardons piquent fort, les mauvaises langues bien plus encore.

Jé älter der Ochs, jé härter si Horn.

Plus vieux le bœuf, plus dure la corne.

Kààsch làng îm a Ochs îns Horn pfatza.

Tu peux pincer longtemps la corne du boeuf.

Der àlt Bock wîll a jungi Geis.

Le vieux bouc veut une jeune chèvre.

Der Hund, wo ballt, bisst nît.

Chien qui aboie ne mord pas.

A tota Hund bisst nîmm.

Un chien mort ne mord plus.

A blîndi Hüahn fîndet àls oï a Korn.

Une poule aveugle trouve aussi son grain.

Rappel : dans la version V2, le < é > remplace le < î >.

© Patrick Grimm – Écrire l’alsacien avec GRIMAL
 

footerCapLeft

[Accueil] [Leçon 1] [Leçon 2] [Leçon 3] [Leçon 4] [Exemples] [Explications] [Grammaire]

footerCapRight